Kącik wiedzy / Kategorie

Kącik wiedzy

Pyłek kwiatowy pszczeli, propolis, mleczko pszczele w codziennej diecie dzłowieka

Pokarmem można nazwać każdą substancję, która po pobraniu przez organizm może być wykorzystywana jako źródło energii, jako materiał do budowy i odbudowy tkanek oraz do regulacji procesów zachodzących w organizmie.

Ta ogólna definicja pokarmu obejmuje: węglowodany, białka, tłuszcze, wodę, sole mineralne, witaminy. Białka, węglowodany i tłuszcze są źródłem energii, pozostałe substancje jakkolwiek nie wytwarzają energii są również niezbędne do życia.

Strawiony i wchłonięty pokarm bierze udział w rozmaitych reakcjach, które wraz ze wszystkimi procesami chemicznymi organizmu są określane wspólną nazwą metabolizmu. Metabolizm jest jedną z najbardziej charakterystycznych właściwości żywego organizmu. Substancje pokarmowe są wykorzystywane do syntezy nowych mikrocząsteczek, albo są utleniane i wykorzystywane jako źródło energii. Część tej energii zostaje zużyta przy syntezie nowych tkanek lub do podtrzymania czynności komórek (przewodzenie bodźców nerwowych, skurcze mięśni, wydzielanie enzymów itp.) część zaś uwalnia się jako energia cieplna.

Wygląd mikroskopowy komórki (Wille) Istnieje wiele kryteriów podziału metabolizmu. Można rozpatrywać metabolizm jednej tylko tkanki, bądź narządu, np. metabolizm wątroby, można też śledzić reakcje chemiczne jakim podlegają cząsteczki bądź jony. Dla zaspokojenia potrzeb prawidłowego metabolizmu człowiek musi spożywać w codziennej diecie pewną ilość białka. U rosnących dzieci, kobiet ciężarnych, rekonwalescentów i wszystkich ludzi, których komórki produkują więcej masy ciała niż go ubywa, ilość białka pobieranego musi być większa niż zużywanego. Człowiek powinien dostarczać wraz z pożywieniem pełnowartościowe białko, które zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy nazwane egzogenicznymi, ponieważ sam ich nie potrafi wytwarzać.

Wraz z odżywianiem pojawia się temat otyłości. Doświadczenia wykazują iż ludzie otrzymujący w dawce pokarmowej ograniczoną ilość kalorii są zdrowi, ruchliwi, bardziej płodni, mają lepsze samopoczucie i są bardziej wydolni. Jednak jak ograniczyć spożywanie pokarmów nie powodując osłabienia organizmu? Aby osiągnąć efekt dobrego odżywienia komórek organizmu, z czym wiąże się odpowiednia masa ciała, dobre samopoczucie oraz witalność organizmu coraz częściej w dobie „przetworzonej żywności” należy szukać ratunku w tym co niesie nam bogata natura. Wzbogacanie codziennej diety preparatami pszczelimi przyniesie nam zmniejszenie ryzyka zapadalności na choroby cywilizacyjne, podniesie jakość życia, polepszając samopoczucie i zwiększając zdolność radzenia sobie z problemami i stresami dnia codziennego.

PYŁEK KWIATOWY pszczeli – nieprzetworzony

Pyłek kwiatowy powstaje w komórkach pyłkowych pylników roślin. Zbierany jest przez pszczoły i przenoszony do ula. Pszczelarze odbierają jego nadmiar pszczołom i po lekkim przesuszeniu w temp 40°C i zapakowaniu jest gotowy do spożycia. Pyłek kwiatowy jest produktem o złożonym składzie chemicznym. Stwierdzono występowanie w nim 250 substancji, w tym białka, wolne aminokwasy, węglowodany, tłuszcze właściwe, sterole, witaminy, biopierwiastki, flawonoidy, kwasy organiczne, fitohormony i substancje o działaniu antybiotycznym.

Pyłek kwiatowy pszczel - skład

 
SKŁAD PYŁKU KWIATOWEGOZAWARTOŚĆ
Białka i aminokwasy 13,5 – 38,7%
Węglowodany 20 – 40%
Lipidy i sterol 1 – 20%

Witaminy



Prowitamina A
Witamina E
Witamina C
Witamina B1
Witamina B2
Kwas nikotynowy
kwas pantotenowy
biotyna (witamina H)
witamina B6
kwas foliowy
inozytol

zawartość w ug/g

minimalna              maksymalna

6,6                           2125
210                          1700
14                            2052
5,5                               15
5                                21
13                              210
3,2                               50
0,6                                 6
3                                 9,2
3                                 6,8
1880                         2280

biopierwiastki:
potas, fosfor, wapń, magnez, żelazo, cynk, sód, mangan, krzem, selen, bor

0,9 – 5,5%
flawonoidy 10 mg/1g
(w przeliczeniu na kwercetynę)


Niezwykle istotne jest to, że makro i mikroelementy pyłku znajdują się w nim w korzystnych dla organizmu człowieka ilościach i proporcjach. nienasycone kwasy tłuszczowe: linolenowy, linolowy, arachidonowy. Odgrywają one znaczącą rolę w metabolizmie tłuszczów, zwiększają odpornośc organizmu, zapobiegają chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz chorobom skóry.

SPOSOBY PRZYJMOWANIA I DAWKOWANIA PYŁKU

W praktyce przyjmuje się pyłek 3 x dziennie na 30 min do 2 godz. przed posiłkiem. Kuracje powyższą przeprowadza się od 1 do 3 miesięcy nawet kilka razy w roku. Najodpowiedniejszymi okresami do kuracji pyłkiem jest pora letnio-jesienna oraz zimowo-wiosenna.

Omówione właściwości biologiczne pyłku kwiatowego znalazły potwierdzenie w badaniach farmakologicznych i klinicznych, konkretnym zastosowaniu w zapobieganiu i lecznictwie. Pyłek jako naturalne źródło białek oraz aminokwasów, biopierwiastków, witamin, fosfolipidów, enzymów oraz innych związków biologicznie czynnych, może wpływać regulująco na ludzki metabolizm, a zatem również na jego zburzenia w poszczególnych schorzeniach.

Schorzenia żołądka i jelit

Pyłek dzięki właściwościom przeciwbakteryjnym okazał się skuteczny w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Zastosowanie pyłku było skuteczne tak przy leczeniu zaparć, jak i biegunek towarzyszących temu schorzeniu. Stwierdzono również, że pyłek pobudza rozwój saprofitycznej flory jelitowej i w ten sposób umożliwia jej odbudowę. Dzięki zawartym w nim enzymom wzmaga czynność wydzielniczą żołądka, zapewnia właściwą perystaltykę jelit. Stwierdzono iż zapobiegawcze przyjmowanie pyłku nie dopuszcza do odnawiania się wrzodów.

Schorzenia wątroby

Pyłek wykazuje działanie ochronne (uniemożliwiające wiązanie substancji toksycznych), odnawiające, przywracające właściwą mikrostrukturę i wspomagające odbudowę tkanki wątrobowej. Pyłek normalizuje także zaburzoną w schorzeniach wątroby przemianę białek. Działa ochronnie na wątrobę u ludzi leczonych środkami przeciwreumatycznymi.
W wyniku przewlekłych chorób, takich jak zatrucia, alkoholizm, niedokrwistość, cukrzyca, może rozwijać się stłuszczenie wątroby. Pyłek wpływa korzystnie na metabolizm lipidów w wątrobie, powodując obniżenie ich zawartości i ograniczenie ich odkładania.

Miażdżyca

W badaniach farmakologicznych stwierdzono, że pyłek wykazuje działanie obniżające poziom tłuszczów w surowicy krwi, tym samym ma on wyraźne działanie przeciwmiażdżycowe. Składniki pyłku dzięki właściwościom odżywczym i tonizującym wzmacniają naczynia krwionośne (serca, mózgu, narządów wewnętrznych). Natomiast występująca w pyłku rutyna zwiększa elastyczność naczyń krwionośnych i zapobiega ich pękaniu. Schorzenia gruczołu krokowego Terapeutyczną skuteczność pyłku w tych schorzeniach wyjaśnić można jego wyrażnym działaniem przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym, antybiotycznym, jak również wspomagającym odporność organizmu na zakażenia.W przypadku przewlekłego zapalenia prostaty pyłek włącza się do terapii kompleksowej wraz z antybiotykoterapią i fizykoterapią.

Choroby nerwowe i psychiczne

Korzystne działanie pyłku kwiatowego osiągnięto również w psychiatrii. Jego wpływ normalizujący na system nerwowy polega z jednej strony na działaniu pobudzającym w depresjach i asteniach, z drugiej strony na działaniu uspakajającym w stanach podniecenia i nerwicach. W leczeniu depresji pyłek odgrywa rolę wspomagającą leczenie podstawowe preparatami antydepresyjnymi. Dodatek pyłku pozwala na obniżenie dawek tych preparatów i skrócenie czasu leczenia. Ponadto pyłek chroni organizm przed uzależnieniem na te środki. Pyłek jest również cennym środkiem energetycznym i psychoterapeutycznym w stanach osłabienia układu nerwowego, powstałego m. in. w wyniku stresu przeciążenia pracą i nadużywania alkoholu. Pyłek dzięki właściwościom odżywczym odnawiającym i tonizującym reguluje aktywność systemu nerwowego a poprzez polepszenie ukrwienia tkanki nerwowej podnosi sprawność umysłową, likwiduje stany przemęczenia fizycznego i umysłowego, apatii, obniżenia energii życiowej.

Choroby krwi

Pyłek kwiatowy wykazuje wyraźne działanie na układ krwiotwórczy, z tego względu może być stosowany przy niedokrwistości, a zwłaszcza przy niedokrwistości z niedoboru żelaza. Ponadto pyłek okazał się cennym środkiem wzmacniającym u dzieci osłabionych na skutek przewlekłej niedokrwistości.

PRZECIWWSKAZANIA: Zaleca się ostrożność przy stosowaniu pyłku u osób wykazujących pewną nadwrażliwośc na składniki niektórych pokarmów, a także cierpiących na pyłkowicę i astmę oskrzelową atopową.

MLECZKO PSZCZELE

Mleczko pszczele to substancja niezwykle złożona, wytwarzana przez młode pszczoły. Dotychczas stwierdzono w nim 120 substancji chemicznych i biopierwiastków. Najważniejsze z nich to: albuminy, globuliny oraz aminokwasy (25), enzymy, substancje lipidowe, w tym kwasy linolowy, cukry proste oraz liczne kwasy organiczne (ok. 4,8%).
 

 
SKŁAD MLECZKA PSZCZELEGOZAWARTOŚĆ
Białka i aminokwasy 13,5 – 38,7%
Węglowodany 20 – 40%
Lipidy i sterol 1 – 20%

Witaminy



kwas pantotenowy
kwas nikotynowy
witamina PP
inozytol
witamina B6 – pirydoksyna
witamina B2 – ryboflawina
witamina B1 – tiamina
witamina C
witamina H – biotyna
kwas foliowy
witamina B12
acetylocholina

zawartość w ug/g

minimalna              maksymalna

65                           500
60                           150
50                           140
50                           400
3                          do 50
                            do 30
                            do 20
                          do 5
                          do 4
                             do 0,5
                               do 0,14
 

Hormony: estradiol, progesteron, testosteron

0,001-0,004 ug/g

Biopierwiastki

potas
wapń
sód
cynk
żelazo
miedź
glin

poza tym:
mangan, fosfor, siarka, chrom, brom, kobalt, nikl, chlor, arsen, złoto, srebro, krzem

zawartość w ug/g

do 4500
do 3200
do 1400
do 34
do 24
do 8,4
do 2,3

Schorzenia układu krążenia

Większość informacji dotyczy zastosowania mleczka pszczelego w chorobach naczyń obwodowych. Stwierdzono, że rozszerza ono naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi. Poza tym powoduje rozszerzenie mniejszych naczyń krwionośnych ułatwiając dostęp krwi do narządów i tkanek. Ma ono właściwości regulujące ciśnienie krwi. Zadowalające
wyniki uzyskano u chorych na miażdżycę. Podawane systematycznie obniżało poziom cholesterolu w surowicy krwi oraz zwiększało elastyczność naczyń krwionośnych.

Choroby krwi

Mleczko pszczele najczęściej jest stosowane w niedokrwistości. Podawanie tego produktu chorym powoduje podwyższenie liczby krwinek czerwonych, wzrost ich średniej objętości oraz zawartości hemoglobiny. Podwyższa także poziom żelaza we krwi.

Schorzenia przewodu pokarmowego

Mleczko pszczele podaje się często jako środek wspomagający ogólnie stosowane leki. Szczególnie podatna na pozytywne działanie mleczka jest choroba wrzodowa dwunastnicy. Ponadto mleczko pobudza perystaltykę jelit. Wykazuje wyraźne działanie ochraniające tkankę wątrobową, także zapobiega marskości wątroby.

PRZECIWWSKAZANIA: Przeciwwskazaniem do stosowania mleczka pszczelego jest uczulenie na ten produkt. Nie należy stosować go w ostrych chorobach zakaźnych, alergicznych i w zanikulub chronicznej niewydolności nadnerczy.

PROPOLIS

Propolis, potocznie nazywany kitem pszczelim, zbierany jest przez pszczoły z pączków kwiatowych i kory wielu drzew liściastych. Jedną z najbardziej wartościowych właściwości propolisu jest działanie antybiotyczne, szczególnie na bakterie i grzyby chorobotwórcze. Do drobnoustrojów wrażliwych na działanie propolisu należy zaliczyć gronkowce, paciorkowce, grzyby drożdżoidalne oraz dermatofity.
 

 
SKŁAD PROPOLISUŚREDNIA ZAWARTOŚĆ
Związki fenolowe (ponad 100):
- kwasy fenolowe
- alkoholofenole
77%
Flawonoidy (ponad 60):
chryzyna, tektochryzyna, akacetyna, gal
angina, kemferol, kwercetyna, pinostrobina,
pinocembryna, pinobanksyna
8%
terpeny 1 %
substancje lipidowo-woskowe 10%

mikroelementy:
wapń, mangan, cynk, miedz, żelazo, krzem, glin

1%

inne substancje:
witaminy (grupa B), białka enzymy,
wolne aminokwasy,cukry,

3%

Właściwości biologiczne propolisu

  • Działanie antybiotyczne – hamowanie rozwoju i całkowite zniszczenie bakterii, grzybów wirusów i pierwotniaków.
  • Działanie odnawiajace – odnowa tkanki miękkiej, łącznej, chrzęstnej, kostnej zębowej.
  • Działanie na układ immunologiczny – regulacja układu immunologicznego (działanie immunoregulujące), m. in. zabezpieczenie organizmu przed zakażeniem drobnoustrojami.
  • Działanie przeciwnowotworowe – hamowanie rozwoju hodowli tkankowych nowotworówludzkich.
  • Działanie przeciwutleniajace – wychwytywanie wolnych rodników.
  • Działanie miejscowo znieczulajace.
  • Działanie na układ sercowo-naczyniowy – wzmaganie akcji serca, regulacja ciśnienia krwi, uszczelnianie naczyń włosowatych.
  • Działanie na osrodkowy układ nerwowy – rozkurcz mięsni gładkich, zmniejszanie ruchliwościspontanicznej (działanie uspokajające).

Inne właściwości:

  • ochraniające tkankę wątrobową,
  • hipglikemiczne i antyagregacyjne,
  • żółciotwórcze i żółciopędne,
  • zabezpieczające przed promieniowaniem jonizującym.

Najbardziej czynną biologicznie grupą związków występujących w propolisie są flawonoidy. Przypisuje się im kilkadziesiąt różnych właściwości farmakologicznych. Ich zawartość w propolisie wynosi średnio 6%, można więc sądzić że to właśnie one nadają temu produktowi jego zdecydowane wielokierunkowe działanie biologiczne. Propolis jest wykorzystywany
w terapii chorób skóry i błon śluzowych, jak i chorób wewnętrznych.

ZASTOSOWANIE PROPOLISU W TERAPII

W stanach zapalnych górnych dróg oddechowych przeziębieniu grypie ropnym zapaleniu migdałków (anginie) i zapaleniu gardła zaleca się spryskiwanie chorych miejsc wyciągiem z propolisu a także płukaniem emulsją wodno-etanolową 3 razy dziennie aż do uzyskania poprawy, także ssanie od 3-5 pastylek propolisowych dzinnie.

W nieżycie nosa

Praktykuje się smarowanie błony śluzowej balsamem propolisowym APIDERM 3% lub10%.

Wrzody dwunastnicy

Podawanie chorym z wrzodami dwunastnicy nalewki propolisowej 3 x dziennie w ilości 100 kropli w ¾ szklanki wody na 30 min przed posiłkiem przez 3-4 tygodnie z dużym prawdopodobieństwem spowoduje wyleczenie choroby.

Choroby reumatyczne

Badania wykazują iż podawanie chorym przez 4 tygodnie propolisu w dawce 300 mg dziennie dla wspomożenia terapii kompleksowej chorób reumatycznych powoduje ustapienie bólu obrzeku stawów zmniejszenie napiecia mieśni usuwa sztywność poranną oraz osłabienie kończyn poprawia krązenie obwodowe oraz morfologię krwi.

Przewlekłe biegunki bakteryjne

Na podstawie badań można przyjąć, że propolisem można aktywnie wspomagać podstawowe leczenie (z użyciem antybiotyków). Preparat propolisowy podajemy do wewnątrz 3 razy dziennie 20 min przed jedzeniem uprzednio rozcieńczając go w 100 ml wody.

 
Miejscowe zewnętrzne stosowanie propolisu:
Choroby skóry

Schorzenia chirurgiczne powikłane rany pooperacyjne, zmiażdżenia, amputacje, przeszczepy, zapalenie kości

Schorzenia otolaryngologiczne

stany zapalne i ropne uszu, nosa, zatok przynosowych i szczękowych, jamy ustnej i gardła i krtani

Schorzenia ginekologiczne i położnicze

 stany zapalne pochwy, nadżerki szyjki macicy, rany po zabiegach położniczych


Schorzenia proktologiczne

guzki krwawnicowe (hemoroidy), szczeliny odbytu

Propolis z powodzeniem stosuje się do leczenia trudno gojących się ran pooperacyjnych i pourazowych, trądziku, owrzodzeń, a także podrażnień po ukąszeniach owadów. Na ogół w chorobach skóry i błon śluzowych stosuje się ekstrakty propolisowe etanolowe w postaci kropli oraz balsamu zawierające 10% propolisu. W przypadkach drobnych ran, oparzeń, odleżyn, ropni, chore miejsca przemywa się wodą utlenioną, a nastepnie spryskuje ekstraktem propolisowym 10% lub smaruje cieńką warstwą balsamu propolisowego APIDERM bądź przykłada się opatrunek nasycony ekstraktem propolisowym. Zabieg wykonuje się 1-2 razy dziennie. W grzybicy skóry chorą powierzchnię przeciera się 3 razy dziennie tamponem nasączonym ekstraktem propolisowym 10%, smaruje balsamem APIDERM lub zasypuje się zmienione miejsca preparatem propolisowym APIPUDER.

W przypadku guzków krwawnicowych chore miejsca smaruje się balsamem propolisowym 10% lub 3% APIDERM 1-2 razy dziennie do 1-3 tygodni i jednocześnie używa się doodbytniczo czopki propolisowe, najlepiej na noc.

PRZECIWWSKAZANIA

Osoby uczulone na produkty pszczele nie powinny stosować propolisu. Przyjmuje się, że przeciętnie tylko jedna osoba na 400 jest uczulona. Należy przed zastosowaniem preparatów propolisowych wykonać test uczuleniowy na ten produkt. W tym celu przykłada się tamponik waty nasączony wyciągiem propolisu na skórę, jeśli po 10 minutach nie wystąpi żadna reakcja, a po przyjęciu do wewnątrz po 2 godzinach, można propolis stosować w terapii i profilaktyce. Zaprezentowane w powyższym opracowaniu własności biologiczne preparatów pszczelich skłaniają do zachęty włączenia ich do codziennej diety człowieka. Pyłek kwiatowy pszczeli, mleczko pszczele, propolis, miód pszczeli z powodzeniem mogą stać się dopełnieniem naszego codziennego pożywienia, gwarantując skuteczną profilaktykę przeciwko chorobom cywilizacyjnym XXI wieku.

Opracowała: Mgr inż. Ewa Kostrzewska-Rusinowska – specjalista ds. pszczelarstwa. Na podstawie publikacji Prof. dr hab. Bogdana Kędzi i mgr Elżbiety Hołdernej-Kędzi

Piśmiennictwo

  • B. Kędzia, E. Hołderna-Kędzia: Leczenie produktami pszczelimi. Wyd. Pań. Wyd. Rol. i Leśne, W-wa 1994.
  • 2. B. Kędzia, E. Hołderna-Kędzia: Propolis w leczeniu chorób skóry. Wyd. Fund. Pom. Człow. i Środowisku, Toruń 2009.
  • 3. B. Kędzia, E. Hołderna-Kędzia: Leczenie chorób wewnętrznych ogólnie dostępnymi produktami pszczelimi w świetle badań klinicznych. Wyd. Fund. Pom. Człow. i Środowisku, Toruń 2008.
  • 4. Claude A. Villee: Biologia Wyd. Pań. Wyd. Rol. i Leśne, W-wa 1976.

Kategoria: Ogólne
Autor: mgr inż. Ewa Kostrzewska-Rusinowska - specjalista ds. pszczelarstwa. Na podstawie publikacji prof. dr hab. Bogdana Kędzi i mgr Elżbiety Hołdernej-Kędzi

Projekt finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego